تحولات بازار ارز و مدارک مورد نیاز برای خرید دلار از صرافیها
بازار ارز ایران در ماههای اخیر تغییرات قابل توجهی را در سیاستها و مقررات تجربه کرده است. این تحولات موجب شده تا فرآیند خرید دلار از صرافیها به مسیری پیچیده و با الزامات جدید تبدیل شود. گزارش حاضر به بررسی مدارک و شرایط لازم برای خرید دلار از صرافیهای مجاز میپردازد.
الزامات هویتی مورد نیاز در زمان خرید دلار از صرافی
مهمترین مدرک برای خرید دلار از صرافیهای مجاز ارائه اصل کارت ملی هوشمند است. بر اساس بخشنامههای جدید بانک مرکزی، متقاضیان خرید ارز دولتی موظفند هنگام مراجعه به صرافی، کارت ملی هوشمند خود را همراه داشته باشند. در صورتی که فرد موفق به دریافت کارت ملی هوشمند نشده باشد، ارائه اصل شناسنامه به همراه برگه مهرشده درخواست تعویض کارت ملی قابل قبول خواهد بود.
نکته حائز اهمیت این است که خرید ارز با کارت ملی دیگران یا به نمایندگی از شخص دیگر ممنوع است. حضور فیزیکی متقاضی در صرافی یا بانک الزامی بوده و امکان وکالت برای این منظور وجود ندارد. این قانون با هدف جلوگیری از دلالی و واسطهگری در بازار ارز تصویب شده است.
پیش نیاز جدید خرید دلار، حساب ارزی است
یکی از تغییرات مهم در فرآیند خرید دلار، الزام به داشتن حساب سپرده ارزی میباشد. بر اساس قوانین جدید، متقاضیان دریافت ارز سهمیها ابتدا باید در یکی از بانکهای عامل نظیر ملی، ملت، صادرات یا تجارت اقدام به افتتاح حساب سپرده ارزی کنند. علت این تغییر رویه، انتقال ارز خریداری شده به صورت حواله به حساب متقاضی میباشد.
برای افتتاح حساب ارزی، ارائه مدارک هویتی مشابه با حساب ریالی، تکمیل فرم قرارداد افتتاح حساب و تأمین حداقل موجودی اولیه ضروری است. حداقل موجودی برای افتتاح حساب قرضالحسنه پسانداز ارزی معادل ۱۰۰ دلار یا یورو است که این مبلغ به مدت شش ماه در حساب مسدود خواهد ماند و امکان برداشت آن وجود ندارد.
پس از افتتاح حساب و ثبت درخواست خرید، ارز به صورت حواله به حساب واریز میشود. برای دریافت اسکناس فیزیکی، متقاضی باید حداقل پنج روز کاری پس از واریز صبر کرده و سپس با مراجعه حضوری به شعبه بانک، مبلغی معادل ریالی پنج درصد از کل مبلغ خرید را به عنوان کارمزد پرداخت کند.
ابزارهای پرداخت و احراز هویت
پرداخت وجه ریالی خرید دلار باید از طریق کارت بانکی عضو شتاب که به نام خود متقاضی صادر شده، انجام شود. همچنین کارت بانکی نباید محدودیت سقف برداشت کمتر از مبلغ خرید داشته باشد؛ در غیر این صورت فرآیند خرید با مشکل مواجه خواهد شد.
داشتن سیمکارت فعال به نام متقاضی نیز یکی دیگر از الزامات خرید دلار است. احراز هویت و دریافت کد تأیید برای ثبت نهایی درخواست از طریق همین سیمکارت صورت میگیرد. در صورتی که شخص متقاضی این شرایط را نداشته باشد، امکان خرید ارز دولتی برای وی وجود نخواهد داشت.
سقف خرید و محدودیتهای زمانی
هر شخص حقیقی بالای ۱۸ سال میتواند در بازه زمانی ۳۶۵ روزه تا سقف ۲۰۰۰ یورو یا معادل آن برای سایر ارزها اقدام به خرید کند. این سقف نسبت به سال گذشته که ۲۲۰۰ یورو بود، کاهش یافته است. نکته مهم این است که ثبت سفارش تنها یک بار در سال امکانپذیر است و حتی اگر شخص تنها بخشی از سهمیه خود را دریافت کند، تا یک سال دیگر نمیتواند برای خرید ارز دولتی درخواست دهد. به عنوان مثال، اگر فردی برای خرید ۱۰۰ یورو از سهمیه ۲۰۰۰ یورویی خود اقدام کند، تا ۳۶۵ روز دیگر امکان خرید مجدد ارز دولتی را نخواهد داشت. اطلاعات خرید ارز در سامانه سنا ثبت میشود و امکان خرید مجدد را مسدود میکند.
شرایط و مدارک اختصاصی برای خرید ارز مسافرتی
متقاضیان ارز مسافرتی علاوه بر مدارک عمومی، باید مدارک دیگری نیز ارائه دهند. ارائه گذرنامه معتبر با حداقل شش ماه اعتبار، بلیط هواپیما و رسید پرداخت عوارض خروج از کشور برای این دسته از متقاضیان ضروری است. همچنین در صورت نیاز به ویزا، باید ویزای مقصد نیز همراه داشته باشند.
سقف ارز مسافرتی برای کشورهای بدون ویزا ۳۰۰ یورو و برای کشورهای نیازمند ویزا ۵۰۰ یورو تعیین شده است. ثبتنام ارز مسافرتی از طریق اپلیکیشن «بله» بانک ملی یا مراجعه به بانکهای عامل امکانپذیر است و تحویل اسکناس صرفاً در فرودگاه و از طریق دستگاههای خودپرداز ارزی انجام میشود.
ارز خدماتی برای دانشجویی و درمانی
برای مصارف ضروری مانند تحصیل در خارج از کشور یا هزینههای درمانی، امکان تأمین ارز تحت عنوان «سرفصل خدمات ارزی» فراهم شده است. دانشجویان غیربورسیه با تأیید وزارت علوم یا بهداشت و بیماران با تأیید شورای عالی پزشکی میتوانند تا سقف ۱۰ هزار یورو ارز درمانی دریافت کنند.
این نوع ارز نیازمند طی کردن پروسههای اداری طولانی و دریافت تأییدیه از وزارتخانههای مربوطه است و دریافت آنی امکانپذیر نیست. متقاضیان باید مدارک خود را در سامانه ناخدا (مرکز مبادله ارز و طلا) بارگذاری کرده و پس از تأیید، نسبت به دریافت ارز اقدام کنند.